Przy stosowaniu leków u dzieci trzeba zachować szczególną czujność. Niektóre popularne specyfiki, niewłaściwe zastosowane, mogą być niebezpieczne dla maluchów. Przy jakich lekach uważać i jakie błędy można popełnić przy ich podawaniu  – przestrzega magister farmacji, Grzegorz Carowicz, w kolejnej części poradnika dotyczącej farmakoterapii u dzieci. 

Pierwsza część poradnika dotyczyła antybiotykoterapii u najmłodszych: http://bit.ly/leki-u-dzieci1

Fot. Monika Dwórska-Małota

Fot. Monika Dwórska-Małota

Dzisiaj przykłady nieracjonalnego stosowania leków u dzieci:

  • Atecortin – preparat ten zarejestrowany jest   jako zawiesina do oczu i uszu . Często w praktyce pediatrycznej  lek ten jest stosowany donosowo.   Lek podany dziecku donosowo może spowodować  uwalnianie ziarnistości  komórek tucznych oraz nasilić stan zapalny. Za niepożądany mechanizm odpowiedzialny jest  antybiotyk polimyksyna B, która jest jednym z najsilniej działających  induktorów komórek  tucznych. W związku z tym podanie donosowe jest przeciwwskazane.
  • Kwas acetylosalicylowy-  Podawanie  pacjentom do 12 r.ż preparatów zawierających salicylany jest kolejnym poważnym błędem farmakoterapeutycznym.  Wyjątek stanowią bezwzględne wskazania takie jak podniesiony poziom płytek krwi.  W przypadku zastosowania kwasu acetylosalicylowego u dzieci  z infekcją wirusową wywołaną przez wirusa grypy lub ospy wietrznej, zwiększa się ryzyko wystąpienia  zespołu Reya’a.  Obecnie, kiedy mamy do dyspozycji bezpieczniejsze  leki (paracetamol, ibuprofen), nieracjonalne jest aby  stosować salicylany u dzieci.
  • W  przypadku wystąpienia gorączki u dzieci, niedopuszczalne jest aby stosować jako lek pierwszego wyboru- Pyralgin. Jedyna sytuacja, która zezwala na podanie dziecku tego leku, to wysoka gorączka, która nie ustępuje po  podaniu paracetamolu czy ibuprofenu. Lek ten może być podany wyłącznie w warunkach ambulatoryjnych pod kontrolą lekarską. Metamizol  może powodować bowiem  agranulocytozę,  która uważana jest za potencjalne ryzyko zgonu.  Nieporozumieniem jest także zalecenie dotyczące dzielenia czopków z pyralginą  w celu dostosowania dawki do wieku dziecka. Należy pamiętać, że czopek jest niepodzielną formą leku.
  • Diphergan  jest   kolejnym przykładem leku , który  stosowany jest u dzieci w przypadku kaszlu  i infekcji dróg oddechowych. Stosowanie tego leku u pacjentów do 2 roku życia zwiększa ryzyko nagłego zgonu w wyniku depresyjnego wpływu leku na ośrodek oddechowy. Efekt przeciwkaszlowy wynika z  blokowania ośrodkowego receptora H1, wpływu na układ serotoninergiczny i dopaminergiczny oraz wspomnianaej depresji ośrodka oddechowego. Złożony niekorzystny mechanizm leku wpływa także negatywnie na  zmniejszenie transportu rzęskowego śluzu .  Ponadto zastosowanie prometazyny  może powodować  zaburzenia w układzie  pozapiramidowym oraz powodować senny bezdech.
  • Sulfarinol  w postaci kropli do nosa nie powinien być stosowany przed ukończeniem 12 r.ż  W przypadku stosowania leku u dzieci młodszych , ze względu na zawartość sulfatiazolu, obserwowano obrzęk jamy ustnej, która wymagała hospitalizacji.
  • Detreomycyna w postaci maści- jest zarejestrowana dopiero od 11 roku życia. Mimo wszystko powinna być stosowana z rozwagą  w związku z możliwością wystąpienia agranulocytozy. Reakcja ta może wystąpić już po podaniu minimalnej dawki leku na skórę.
  • Droga podania i dawkowanie paracetamolu. Często panuje niezgodne z prawdą przekonanie, że  np. zastosowanie doodbytnicze paracetamolu spowoduje szybszy efekt leczniczy. Podanie paracetamolu drogą doodbytniczą powinno być zarezerwowane tylko i wyłącznie w sytuacjach, kiedy nie można podać dziecku leku na skutek wymiotów. Nieskuteczność działania paracetamolu podanego drogą doodbytniczą wynika z faktu, że wybierając tę drogę podania leku  określamy dawkę, jak w przypadku podania doustnego. W przypadku uporczywej gorączki, możliwe jest łączenie paracetamolu z ibuprofenem.
  • Nieracjonalnym postępowaniem jest także  stosowanie w proszkach recepturowych polaczenia efedryny z prometazyną. Połączenie takie stanowi przykład  antagonizmu terapeutycznego  przy sumowaniu działań niepożądanych obydwu składników w stosunku do układu sercowo-naczyniowego. Efedryna jest lekiem pobudzającym receptory a-1 i a-2 a także działa hamująco na receptor b-1, który znajduje się w mięśniu sercowym.  Sama efedryna może powodować zaburzenie pracy serca. Z kolei prometazyna wykazuje efekt a-1 adrenolityczny, a przez to zmniejsza efekt adrenergiczny efedryny. Efekt cholinolityczny prometazyny może pogłębić zaburzenia rytmu serca powodowane przez efedrynę.
  • Niewłaściwe dawkowanie leków wykrztuśnych w ciągu dnia z lekami przeciwkaszlowymi w godzinach wieczornych ze względu na okres półtrwania mukolityków.  Często  aktywność  mukolityczna występuje w czasie,  kiedy dziecko przyjmuje już lek przeciwkaszlowy. Oto przykłady okresów półtrwania  najczęściej stosowanych mukolityków:
    Dla ambroksolu wynosi 8-12 godzin
    Dla acetylocysteiny 6 godzin
    Dla karbocysteiny 8 godzin
  • Błędnym postępowaniem jest także stosowanie łącznie z mukolitykami preparatów wapnia, które zagęszczają  wydzielinę oskrzelową i zmniejszają skuteczność terapeutyczną mukolityków.
  • Kontrowersyjne jest także podawanie  kilku leków wykazujących  ten sam antagonizm działania w stosunku do receptora H1. Dwa  leki  o tym samym mechanizmie działania zwiększają  ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.
  • Niewłaściwym postępowaniem w przypadku zatrucia  jest zastosowanie u dziecka soli kuchennej jako środka wymiotnego. Brak pożądanych wymiotów  może doprowadzić do zagrażającej życiu hipernatriemii. Dla niemowląt dawka śmiertelna  jest już łyżeczka od herbaty. Najwłaściwszym postępowaniem w przypadku zatrucia jest podanie dziecku syropu z wymiotnicy Sirupus Ipecacuanae.
    Dane toksykologiczne określają następujące dawki syropu:
    - w wieku 1-1,5 roku: 10 ml
    - w wieku 1,5-2 lat: 15 ml
    - w wieku ponad 3 lat: 30 ml

Autor:  Grzegorz Carowicz
O autorze: magister farmacji, członek  Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego i Polskiego Komitetu Zielarskiego, autor wielu artykułów i publikacji dotyczących zdrowia, leków naturalnych i żywienia, założył Centrum Promocji Zdrowia Pro-Farm: http://www.pro-farm.pl/, prowadzi własną aptekę pod Jelenią Górą

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

napisz pierwszy komentarz...